Türkistan coğrafyasının yetiştirdiği büyük mütefekkir ve ortak hafızamızı, sınırları aşarak yaşatan güçlü fikir adamı, şair, “UZAKTAKİ ATAMIZ” ŞEHİD MAĞCAN CUMABAY bütün TÜRK DÜNYASININ ortak vicdanını temsil eden serdengeçtimizdir.
Onun hayatı ve mücadelesi, dilde, fikirde ve gönülde birlik arayışının nasıl ağır bedellerle savunulduğunu göstermesi bakımından tarihî bir öneme sahiptir.
25 HAZİRAN 1893’te Kuzey Kazakistan’ın Bulalev kasabasında dünyaya gelen MAĞCAN CUMABAY, Kazakistan edebiyatında ABAY’dan sonra gelen en önemli isimlerden biri olup, aynı zamanda Türkistan’ın millî uyanışını temsil eden ALAŞ ORDA hareketinin de öncü aydınlarından biridir.
Kısacık ömrü boyunca TURAN fikrini savunarak Türk halklarının ortak kimlik ve kader bilincini güçlendirmeye çalışmış ve şiiri bir sanat aracı olmaktan çıkarıp bir milletin geleceğine yön veren fikrî bir mücadele vasıtası hâline getirmiştir.
UZAKTAKİ ŞEHİD ATAMIZ MAĞCAN CUMABAY’ın düşünce dünyasının şekillenmesinde, Türk dünyasında modernleşme ve eğitim reformlarının öncüsü olan İSMAİL BEY GASPIRALI’nın “dilde, fikirde, işte birlik” ülküsü belirleyici olmuş, Gaspıralı’nın “usul-i cedid” eğitim anlayışıyla yetişerek, dilin ve eğitimin milletin varlığını koruyan temel unsurlar olduğundan hareketle,kalemi ve fikirleri ile Türk halkları arasında fikrî köprüler kurmaya çalışmıştır..
Bu ülküsünü şiirlerinde ve yazılarında güçlü bir şekilde ortaya koymuş, Türk dünyasının ortak kaderini anlatan metinleri,şiirleri farklı coğrafyalarda yaşatan Türk soyluların kardeşlik bağlarını diri tutmuştur.
İstiklâl Savaşı yıllarında Anadolu’daki kardeşlerine ithafen kaleme aldığı “Alıstagı Bavırıma (Uzaktaki Kardeşime)” adlı şiiri, bu ortak ruhun en güçlü ifadelerinden biridir.
Bu eser, yalnızca bir şiir değil; Türk dünyasının birbirine uzak düşmüş parçaları arasında kurulan gönül köprüsünün sembolü hâline gelmiştir.
MAĞCAN ATA bu şiirle Anadolu’nun bağımsızlık mücadelesini kendi mücadelesi olarak görmüş; Türk milletinin coğrafyalar üstü bir birlik bilincine sahip olduğunu göstermiştir.
Ancak TURAN idealini savunması ve Türk halklarının birlik fikrini dile getirmesi, Sovyet yönetimi tarafından tehdit olarak görülmüş ve Türk düşmanı komünist diktatör STALİN’in yürüttüğü baskı ve tasfiye politikalarının hedefi hâline gelen UZAKTAKİ ATAMIZ MAĞCAN CUMABAY;19 MART 1938 yılında henüz 45 yaşındayken kurşuna dizilerek şehit edilmiştir.
Bu trajik son, yalnızca bir şairin susturulması değil; Türkistan’ın fikrî hafızasına da vurulan alçak bir darbe olmuştur.
Türk Dünyasının Serdengeçtisi UZAKTAKİ ATAMIZ MAĞCAN CUMABAY,kurduğu gönülbağı ile coğrafi mesafelerin ötesine geçen bir millet olduğumuz hakikatinin tarihi bilincidir.
Onu anmak, geçmişte yaşanan acıları hatırlamak kadar; bugün Türk dünyası arasında dilde,fikirde,işte ve gönülde birliği güçlendirme sorumluluğunu yeniden hatırlamaktır.
Milletçe unutmadığımız, Kazakistan ve Türk dünyasının büyük şairi UZAKTAKİ ATAMIZ MAĞCAN CUMABAY’ı şehadetinin,19 Mart 2018’de vefat eden örnek devlet ve siyaset adamı HASAN CELAL GÜZEL’i de vefatının yıl dönümünde saygıyla,rahmetle,şükranla ve Fatiha’larımızla anıyoruz.
Yalçın Topçu
T.C Cumhurbaşkanı Başdnaışmanı
